یکی از تعجب‌آورترین تصاویری که پس از حملات موشکی انصارالله به فرودگاه‌های عربستان برای برقراری معادله «فرودگاه در برابر فرودگاه» منتشر شد، حضور مسافران در سالن‌های انتظار پرواز بود. چرا باید در شرایطی که انصارالله یمن بارها اعلام کرده در برابر تجاوزهای بی‌شمار جنگنده‌های سعودی و هدف قرار دادن مناطق مسکونی، فرودگاه‌ها و بنادر این کشور، مقابله به‌مثل خواهد کرد، مسافران همچنان در فرودگاه‌ها حضور داشته باشند و اساساً خبری از تخلیه این مراکز نباشد؟ حالا رویترز در گزارشی با گفت‌وگو با چند مقام و تحلیلگر غربی و عرب، از تصمیمی پرده برداشته که ابعاد این ماجرا را مشکوک‌تر می‌کند: عربستان چند روز پیش از حملات مرگبار به فرودگاه‌های ریاض، سامانه هشدار عمومی حملات موشکی را از کار انداخته بود.
این در حالی است که به گفته منابع رویترز، پایتخت عربستان در همین ماه حدود ۱۲بار هدف حمله قرار گرفته بود. با این حال، از ۲۹سپتامبر تا دوشنبه گذشته، سامانه هشدار زودهنگام این کشور هیچ هشدار عمومی درباره حملات موشکی و پهپادی صادر نکرد. سکوتی که نه‌تنها شهروندان سعودی، بلکه مسافران و بازدیدکنندگان خارجی را نیز در معرض خطر قرار داد.
بهانه حیرت‌انگیز سعودی‌ها
توضیحی که مقام‌های سعودی به پرسش یک دولت متحد غربی درباره توقف هشدارها ارائه کردند، به‌خودی‌خود حیرت‌انگیز است: هشدارها بیش از اندازه مزاحمت ایجاد می‌کردند و برخی شهروندان از بیدار شدن شبانه به‌خاطر آن‌ها شکایت داشتند! اما حتی اگر این روایت را بپذیریم، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا آسایش شبانه شهروندان و حفظ ظاهر آرام کشور، ارزش به خطر انداختن جان صدها نفر را داشت؟ به‌ویژه آنکه هشدارهای عمومی در کشورهای دیگر حاشیه خلیج فارس از جمله قطر، بحرین و کویت، در جریان حملات موشکی و پهپادی همچنان برقرار بود.
مسئله فقط خاموشی یک سامانه هشدار نیست؛ بلکه اولویت‌بندی حکومتی است که می‌خواهد هم جنگ را ادامه دهد و هم تصویری از ثبات و امنیت به سرمایه‌گذاران، گردشگران و افکار عمومی جهان ارائه کند. چنان‌که مایکل راتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان نیز به رویترز گفته است، ریاض می‌خواهد به حملات پاسخ دهد، بی‌آنکه این پاسخ به اختلال اجتماعی و مخدوش شدن تصویرش منجر شود. نتیجه اما معکوس و به معنای افزایش ناامنی و بی‌اعتمادی بوده است.
مسافران؛ قربانیان نمایش امنیت
در این میان، یک فرضیه قابل تأمل نیز مطرح می‌شود: آیا ریاض می‌خواست با تبدیل شدن مسافران، به‌ویژه حجاج و زائران، به قربانیان حملات، زمینه یک جنگ روانی و تبلیغاتی گسترده علیه یمن را فراهم کند؟ کشته شدن شهروندان کشورهای مسلمان در فرودگاه‌های عربستان می‌تواند احساسات مذهبی و عواطف عمومی را به‌شدت تحریک کند و هزینه سیاسی حملات انصارالله را در میان افکار عمومی جهان اسلام افزایش دهد. این گمانه‌زنی زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که ادعاهای هفته‌های گذشته عربستان درباره حملات موشکی انصارالله به مکه و مدینه را به یاد بیاوریم. ادعاهایی که با واکنش قاطع یمنی‌ها مواجه شد و انصارالله ضمن رد آن‌ها، تأکید کرد فرودگاه‌ها و به‌طور کلی شهرهای مکه و مدینه از دامنه حملات این جنبش مستثنا هستند.
پیوند زدن نام انصارالله با تهدید حرمین شریفین، آن هم در شرایطی که عربستان به‌خاطر خاموشی سامانه هشدار و تلفات سنگین در فرودگاه‌های خود خبرساز شده است، می‌تواند بخشی از یک عملیات تبلیغاتی برای تحریک مسلمانان علیه یمن باشد. در چنین فضایی، قربانی شدن زائران و مسافران نه‌فقط یک فاجعه انسانی، بلکه فرصتی برای تغییر صورت مسئله جنگ خواهد بود؛ فرصتی برای آنکه متجاوز، در جایگاه قربانی بنشیند و مدافع یمنی به دشمن مقدسات مسلمانان تبدیل شود.
افشاگری رویترز به‌تنهایی نمی‌تواند نیت پنهان تصمیم‌گیران سعودی را روشن کند، اما یک واقعیت را برجسته می‌کند: ریاض با وجود اطلاع از تهدیدها، هشدارهای عمومی را متوقف کرد و جان مسافران را در معرض خطر قرار داد. اکنون پرسش این است که چه کسی باید هزینه این تصمیم را بپردازد و آیا سعودی‌ها می‌توانند پشت توجیهاتی مانند مزاحمت آژیرها، از پاسخ‌گویی درباره این فاجعه فرار کنند؟
نظر شما